याच सूचनेवर इतर मॉडेल्सनी काय लिहिलं

अनय गेल्याच्या चौथ्या दिवशी मीराने सहा पोळ्यांची कणीक भिजवली आणि परातीकडे पाहतच राहिली.

माधव डबा भरायला स्वयंपाकघरात आला, तेव्हा तिच्या एका हाताला कणीक लागलेली होती. दुसरा हात तिने ओट्यावर टेकवला होता.

“काय झालं?”

“जास्त झाली.”

त्याने परातीत पाहिलं.

“रात्री होतील.”

“रात्रीची धरूनच केली होती.”

माधवने डब्यातली भाजी चमच्याने सारखी केली. मग म्हणाला, “उद्या सकाळी थालीपीठ कर.”

“कणकेचं थालीपीठ?”

“म्हणजे ते तुझं… कांदा घालून करतेस ते.”

“धपाटं.”

“तेच.”

तिने परात झाकून ठेवली. माधव पाण्याची बाटली भरू लागला. एवढ्या क्षुल्लक गोष्टीसाठी त्याला दारातून पुन्हा बोलवावंसं वाटेल, असं तिला तो जिना उतरून गेल्यावर जाणवलं.

डोंबिवली पूर्वेला, रेल्वेच्या रुळांपासून दोन गल्ल्या आत, त्यांच्या घराला पंचवीस वर्षांतले सगळे आवाज पाठ झाले होते. सकाळी दूधवाल्याच्या पिशव्यांचा आवाज, खालच्या घरातल्या कुकरच्या चार शिट्ट्या, शाळेच्या रिक्षावाल्याची हाक, रात्री उशिरा जाणाऱ्या लोकलची घरघर. शेजारच्या कुलकर्णी काकूंचा फोनवर बोलतानाचा आवाज तर बंद दारातूनही ऐकू यायचा.

शांतता नव्हतीच तशी.

फक्त अनयच्या खोलीतून काही येत नव्हतं.

त्याचा पंखा बंद होता. टेबलावरचा दिवा बंद होता. रात्री साडेअकराला “आई, खायला काय आहे?” अशी हाक येत नव्हती. बाथरूममध्ये टॉवेल पडलेला नसायचा. घरात फिरताना मीराला अधूनमधून चुकल्यासारखं व्हायचं. कुठेतरी एखादं काम राहिलं आहे, असं वाटायचं; पण आठवण्यासारखं काही नसायचं.

अनय नोकरीसाठी टोराँटोला गेला होता. त्याच्या जाण्याआधीच्या दोन महिन्यांत घरात इतक्या याद्या झाल्या होत्या, की मीरा भाजी आणायलाही कागद घेऊन जाऊ लागली होती. कागदपत्रं, औषधं, मसाले, मोजे, चार्जर, अडॅप्टर. माधव रोज ऑफिसातून येताना काहीतरी आणायचा. शेवटच्या रात्री वजन जास्त झालं म्हणून बॅगेतून काढलेल्या चिवड्याच्या दोन पुड्या अजून कपाटावर होत्या.

जाताना अनयने दोघांना एकदम जवळ घेतलं होतं. त्याची पाठ थोपटताना माधव म्हणाला होता, “पासपोर्ट हातातल्या बॅगेत ठेव.”

ते वाक्य मीराला नंतर आठवत राहिलं. विमानतळावरून परत येताना तिने माधवला विचारलंही होतं, “तुला दुसरं काही बोलायचं नव्हतं?”

त्याने गाडीच्या खिडकीबाहेर पाहत उत्तर दिलं होतं, “होतं ना.”

“मग?”

“तेव्हा तेच आठवलं.”

पुढचे काही दिवस दोघांचं बोलणं अनयच्या वेळेनुसार होत राहिलं.

“उठला असेल?”

“तिथे अजून पहाट आहे.”

“खोली मिळाली म्हणतोय.”

“हो. फोटो पाठवलाय.”

“खिडकी लहान आहे.”

“बाहेर थंडी असते तिथे.”

मग एके रात्री जेवताना अनयचा विषयही संपला.

मीराने वरणाचं भांडं माधवकडे सरकवलं. त्याने नको म्हणून मान हलवली. समोरच्या भिंतीवरच्या घड्याळाची सेकंदांची काटेरी टिक टिक ऐकू येत होती. अनयच्या खुर्चीवर ठेवलेली वर्तमानपत्रं माधवने सकाळीच बांधून टाकली होती. खुर्ची मोकळी दिसत होती.

“उद्या मेथी आणू?” माधवने विचारलं.

“आजच आणली.”

“कुठे?”

मीराने त्याच्या ताटाकडे पाहिलं.

त्यानेही पाहिलं.

“अच्छा.”

ती हसली. तोही हसला. बराच वेळ दोघांनी ताटातून नजर वर केली नव्हती, हे तेव्हा त्यांच्या लक्षात आलं.

शनिवारी माधवला सुट्टी होती. तो उठला, तेव्हा मीरा चहा घेऊन खिडकीत उभी होती.

“माझा ठेवला आहे?”

“आता करते.”

“तुझा झाला?”

“मी दोनदा घेते सकाळी.”

“दोनदा?”

“पहिला तू आंघोळीला गेल्यावर. दुसरा तू गेल्यावर.”

त्याला हे माहीत नव्हतं.

त्याचा चहा टेबलावर आला, तेव्हा तो म्हणाला, “तूही घे ना.”

“आत्ता घेतलाय.”

“अर्धा?”

तिने कप उचलून दाखवला. तळाशी थोडा चहा होता.

“यातच घाल.”

चहा पिताना माधवने पेपर उघडला, मग घडी घालून बाजूला ठेवला. मीरा खिडकीतून समोरच्या गॅलरीकडे पाहत होती. एका गादीवरचं पांघरूण झटकताना कुलकर्णी काकूंची सून दिसत होती.

“आज काय करणार?” त्याने विचारलं.

“काही नाही. नेहमीचं.”

“म्हणजे?”

मीरा त्याच्याकडे वळली.

“तू शनिवार-रविवारी घरी असतोस ना?”

“असतो.”

“मग माहीत आहे की.”

त्याने चहात बिस्कीट बुडवलं. ते तुटून आत पडलं. चमचा घ्यायला उठताना तो म्हणाला, “तरी विचारलं.”

तिला त्याच्या आवाजातलं काहीतरी जाणवलं.

“कपाट आवरायचं आहे,” ती म्हणाली. “वरचा खण. हात पुरत नाही.”

त्या खणात जुन्या चादरी, अनयची चित्रकलेची वही, न वापरलेली मच्छरदाणी आणि फोटोची तीन पाकिटं होती. माधवने स्टुलावर चढून सगळं खाली काढलं. मच्छरदाणीच्या पिशवीतून एक लहान प्लास्टिकची बॅट पडली.

“ही अजून ठेवली आहेस?”

“तूच ठेवली होतीस.”

“मी?”

“हो. फेकू नको म्हणालास.”

त्याला आठवत नव्हतं. त्याने बॅट पुस्तकांच्या कपाटामागे उभी केली.

मीरा जमिनीवर मांडी घालून फोटो पाहू लागली. माधव स्टुलावरच बसला. लग्नातले, पहिल्या घरातले, अनयच्या बारशाचे. काही फोटोंच्या मागे तारीख होती. काहींचे कोपरे चिकटून गेले होते.

एका फोटोत मीरा जुन्या घराच्या खिडकीत बसली होती. हातात पुस्तक होतं. केस अर्धे वाळलेले, कपाळावर छोटी टिकली. तिने कॅमेऱ्याकडे पाहिलं नव्हतं.

“हा कधीचा?”

माधवने फोटो जवळ घेतला.

“बहुतेक पहिल्या पावसाळ्यातला.”

“कुणी काढला?”

“मी.”

“आपल्याकडे कॅमेरा नव्हता.”

“जोश्याचा आणला होता. अलिबागला जायचं होतं ना.”

ते अलिबागला गेले नव्हते. माधवच्या वडिलांना ताप आला होता. गाडीची तिकिटं काढली नव्हती, म्हणून पैसे वाया गेले नाहीत, एवढं मात्र दोघांना आठवत होतं.

मीराने फोटो पुन्हा हातात घेतला.

“हे पुस्तक कुठलं असेल?”

“दिसत नाही.”

“तेव्हा किती वाचायचे मी.”

माधव म्हणणार होता, आता वाच की. पण तिने फोटो पाहताना ओठ किंचित मिटले होते. त्याने वाक्य गिळलं.

दुपारी बाहेर पडताना तो फोटो पाकिटात न ठेवता टेबलावर राहिला.

सोमवारी माधवची नेहमीची लोकल चुकली. पुढच्या गाडीत दाराजवळ उभं राहायला जागा मिळाली. ठाण्यापर्यंत त्याच्या खांद्यावर दुसऱ्या माणसाची बॅग टेकलेली होती. मोबाइल काढता येत नव्हता. समोरच्या माणसाच्या फोनवर घरून फोन आला.

“खाल्ली गोळी… हो… डबाही आहे… अगं, आहे म्हटलं ना.”

माधवला हसू आलं. तोही अशीच उत्तरं द्यायचा.

ऑफिसात पोहोचल्यावर त्याने मीराला फोन केला.

“काय राहिलं?” तिने लगेच विचारलं.

“काही नाही.”

“मग?”

“पोचलो.”

“बरं.”

दोघं थांबले.

“गाडी चुकली होती,” तो म्हणाला.

“म्हणून उशीर झाला? मी घड्याळ पाहिलं नव्हतं.”

“हं.”

“चहा घे मग.”

फोन ठेवून माधव काही वेळ मोबाइलकडे पाहत राहिला. विमा कंपनीच्या त्या ऑफिसात त्याची बावीस वर्षं झाली होती. तो किती वाजता पोहोचतो, जेवायला कधी बसतो, कोणाबरोबर चहा घेतो, याची घरात साधारण कल्पना होती. पण आज खिडकीजवळच्या त्याच्या खुर्चीत बसताना त्याला मीराने सांगितलेला चहा घ्यावासा वाटला.

संध्याकाळी त्याने विचारलं, “आज दुपारी काय केलंस?”

“झोपले.”

“मग?”

“भाजी निवडली.”

“मग?”

मीरा हसली.

“चौकशी आहे का?”

“नाही गं.”

तिने निवडलेल्या गवारीच्या शेंगा चाळणीत टाकल्या.

“तुला खरंच ऐकायचंय?”

माधवने खांद्यावरची बॅग खाली ठेवली.

“हो.”

तिने सांगितलं. कुलकर्णी काकूंकडे त्यांची नात आली होती. तिने दारात रांगोळीऐवजी खडूने मासा काढला होता. नळाला दुपारी कमी पाणी होतं. जुन्या ब्लाउजचं उसवलेलं शिवण तिने नीट केलं. आणि कपाटात सापडलेलं पुस्तक वाचायला घेतलं; पण अक्षरं लहान वाटली.

“चष्मा बदलायचा असेल,” माधव म्हणाला.

“असेल.”

त्याने लगेच डॉक्टरचा नंबर शोधला नाही. मीरा पुढे बोलत होती.

“आणि त्या पुस्तकात काय झालं होतं ते सगळं आठवतंय. तरी पुढचं पान वाचावंसं वाटतं.”

बुधवारी माधव अर्धा दिवस रजा घेऊन घरी आला. इमारतीच्या पाण्याच्या पंपाचं काम होतं. खजिनदार म्हणून त्याला पैसे द्यायचे होते. दाराला कुलूप पाहून त्याने मीराला फोन केला.

“कुठे आहेस?”

“वाचनालयात.”

“कुठल्या?”

“फडके रोडच्या मागे आहे ते.”

“कधी गेलीस?”

“आत्ताच. काय झालं?”

“मी घरी आलोय.”

“किल्ली आहे ना?”

“आहे.”

“मग बस. येते अर्ध्या तासात.”

ती आली, तेव्हा तिच्या पिशवीत दोन पुस्तकं आणि अर्धा किलो टोमॅटो होते.

“वाचनालय लावलं?”

“काल.”

“मला सांगितलं नाहीस.”

तिने चप्पल सरळ केली. मग त्याच्याकडे पाहिलं.

“सांगणारच होते. त्यात काय सांगायचं असंही वाटलं.”

“मी आलो असतो तुझ्याबरोबर.”

“तू ऑफिसात असतोस.”

“शनिवारी गेलो असतो.”

मीराने पुस्तकं टेबलावर ठेवली.

“मला बुधवारी जायचं होतं.”

माधव गप्प झाला. तिलाही आपला आवाज जरा कोरडा झाला असं वाटलं. तिने पिशवीतून टोमॅटो काढले.

“तिथे दुपारी फार गर्दी नसते. थोडा वेळ बसता येतं.”

“बरं आहे.”

तो पंपवाल्याची पावती पाहू लागला. मीराने दोन टोमॅटो बाजूला काढले. एकाला खाली थोडं लागलं होतं.

“पुढच्या वेळी ये. पण लगेच ‘झालं का’ विचारायचं नाही.”

माधवच्या चेहऱ्यावर हलकंसं हसू आलं.

“बाहेर भेळवाला आहे?”

“आहे.”

“मग कितीही वेळ बस.”

तरी पुढचा बुधवार ती एकटीच गेली. निघताना तिने सांगितलं, “उशीर होईल. पुस्तक बदलून थोडं चालत येणार.”

माधव तेव्हा ऑफिसात होता. तिचा मेसेज पाहून त्याने फक्त “बरं” लिहिलं. त्यानंतर बराच वेळ आणखी काही लिहावं का, असं त्याला वाटत राहिलं. शेवटी फोन बाजूला ठेवला.

घरातल्या संध्याकाळी लगेच बदलल्या नाहीत.

माधव आल्यावर अजूनही टीव्ही लावत होता. बातम्यांतले लोक एकमेकांवर बोलू लागले की मीरा स्वयंपाकघराचं दार अर्धं लावायची. एकदा तो जेवायला उठला नाही, म्हणून तिने दोनदा हाक मारली. तिसऱ्यांदा तिने रिमोट उचलून टीव्ही बंद केला.

“ऐकू येत नाही का?”

“येतंय. आलोच की.”

“कधी? पोळी गार झाल्यावर?”

“गार खाईन.”

“प्रश्न पोळीचा नाहीये.”

“मग कशाचा आहे?”

तिला त्या क्षणी सांगता आलं नाही. त्याने पान घेतलं. ती पोळी करत राहिली. दोघं शांतपणे जेवले.

रात्री माधव पाण्याची बाटली भरायला आला, तेव्हा मीरा ओटा पुसत होती.

“मी उद्यापासून स्वतः वाढून घेतो,” तो म्हणाला.

तिने फडकं धुतलं, पिळलं.

“ते नकोय मला.”

तो दारात उभा राहिला.

“दिवसभर कुणाशी बोललेले नसते कधी कधी. तू आल्यावर तेच कर्कश चालू असतं.”

माधवने बाटलीचं झाकण लावलं.

“तू सांगत जा ना.”

“टीव्हीवरून ओरडून?”

दुसऱ्या दिवशी तो आला, तेव्हा रिमोट नेहमीच्या जागी होता. माधवने बूट काढले, हातपाय धुतले आणि स्वयंपाकघरात येऊन उभा राहिला.

“चहा आहे?”

“करते.”

“मी करू?”

मीराने त्याच्याकडे संशयाने पाहिलं.

“कर. आलं कमी घाल.”

चहा जरा जास्त उकळला. दूध कमी पडलं. मीरा तो पिताना काही बोलली नाही. माधवने मात्र पहिल्याच घोटानंतर कपात पाहिलं.

“ऑफिसातल्यासारखा झालाय.”

“मग रोज तोच मिळतो तुला.”

दोघं हसले.

त्या संध्याकाळी माधवने ऑफिसातल्या नव्या मुलाबद्दल सांगितलं. तो सगळ्यांना नावाने हाक मारायचा. माधवलाही.

“मग काय म्हणायला हवं त्याने?”

“नाही, तसं काही नाही. पण पहिल्यांदा ‘माधव, हे बघा’ म्हटल्यावर मी मागे पाहिलं.”

मीरा हसत राहिली.

मग माधव म्हणाला, “कधी कधी त्याला विचारताना अवघडल्यासारखं होतं. नवीन पद्धत लगेच कळते त्याला. मला दोनदा सांगावं लागतं.”

“लिहून ठेव.”

“ठेवतो. तरी दुसऱ्या दिवशी काहीतरी बदललेलं असतं.”

मीराने आपला कप खाली ठेवला.

“मला अनय फोनवर बँकेचं काम शिकवायचा तेव्हा तसंच व्हायचं. पटकन करून टाकायचा. आपण कुठे चुकलो ते कळायचंच नाही.”

माधवने तिच्याकडे पाहिलं. मग बराच वेळ दोघं आपापल्या चुका सांगत बसले. त्यातल्या काही इतक्या साध्या होत्या, की सांगतानाच हसू येत होतं.

महिन्याच्या शेवटी अनयचा पहिला पगार झाला. त्याने व्हिडिओ कॉल केला. खोलीच्या मागे कपडे वाळत होते. एका ताटलीत दोन ब्रेडचे तुकडे दिसत होते.

“जेवलास?” मीराने विचारलं.

“हो गं.”

“मग ते?”

“उद्याचं.”

माधव हसला.

अनयने विचारलं, “तुम्ही काय करताय?”

“काही नाही,” माधव म्हणाला, आणि लगेच थांबला. “उद्या तुझ्या आईबरोबर बाहेर जाणार आहे.”

मीराने त्याच्याकडे पाहिलं.

“कुठे?”

“चष्मा करायला.”

“बाबा, भारी कार्यक्रम आहे.”

“तू तुझ्या ब्रेडकडे बघ.”

फोन झाल्यावर मीरा म्हणाली, “उद्या गर्दी असेल.”

“सकाळी जाऊ.”

“तुला केस कापायचे आहेत.”

“दुपारी कापीन.”

ती स्वयंपाकघरात गेली. कप धुताना तिच्या लक्षात आलं, त्याने आधी तारीख किंवा वेळ तिला विचारली नव्हती; पण हा बेत तिला बदलून घ्यावासा वाटत नव्हता.

चष्म्याच्या दुकानात माधवने पहिली चौकट पसंत केली, ती मीराने लगेच नाकारली.

“खूप जाड आहे.”

“टिकेल.”

“चष्मा आहे. बादली नाही.”

दुकानातला मुलगा खाली पाहून हसला. माधवने दुसरी चौकट पुढे केली. ती घालून मीराने आरशात पाहिलं.

“ही?”

“बरी आहे.”

“बरी म्हणजे?”

त्याने नीट पाहिलं.

“छान आहे.”

मीराने ती काढून दुकानदारासमोर ठेवली.

बाहेर पडल्यावर उन्हं चढली होती. स्टेशनकडून माणसांचा ओघ येत होता. फुलांच्या दुकानासमोर मोगऱ्याचा वास होता. एक सायकलवाला बेल वाजवत दोघांच्या मधून गेला. माधवने मीराच्या कोपराला हलका हात लावून तिला आतल्या बाजूला केलं. रस्ता मोकळा झाल्यावर हात काढला.

“उसाचा रस घेऊ?” त्याने विचारलं.

“बर्फ नको.”

“माहीत आहे.”

रसवाल्याकडे उभं राहिल्यावर मीरा म्हणाली, “तुला खरंच माहीत होतं?”

“हो. बर्फ नको. आलं जास्त नको. लिंबू चालतं.”

तिने त्याच्याकडे पाहिलं.

“बरंच माहीत आहे की.”

त्याने खिशातून पैसे काढले. काही उत्तर दिलं नाही.

घरी आल्यावर मीरा पुस्तक घेऊन बसली. जुन्या चष्म्यातूनच वाचत होती; नवा दोन दिवसांनी मिळणार होता. माधवने पेपर घेतला. काही वेळाने खिडकीतलं ऊन तिच्या पानावर येऊ लागलं. तो उठला आणि पडदा अर्धा ओढला.

“राहू दे. अक्षरं नीट दिसतायत.”

त्याने पडदा पुन्हा सरकवला.

दुपारी तिला डुलकी लागली. पुस्तक पोटावर उलटं पडलं होतं. माधवने ते उचललं. पानाचा आकडा पाहिला, पण खूण करायला काही सापडेना. त्याने खिशातली चष्म्याच्या दुकानाची पावती घातली आणि पुस्तक टेबलावर ठेवलं.

अनयची खोली अजून तशीच होती. आठवड्यातून एकदा मीरा तिथली धूळ पुसायची. त्याच्या टेबलावरच्या तारा एका रबराने बांधल्या. खुर्चीवरचा जुना शर्ट धुऊन कपाटात ठेवला. पुस्तकं मात्र हलवली नाहीत.

माधव एकदा म्हणाला, “हे टेबल बाहेर आणू का? तुला वाचायला होईल.”

“नको.”

“त्याला आल्यावर परत ठेवू.”

“त्याच्यासाठी नाही. खूप मोठं आहे ते.”

हॉलच्या खिडकीजवळ एक जुनं शिवणयंत्र होतं. त्यावर तिने कव्हर घातलं होतं. बाजूला धुण्याच्या घड्या ठेवायची खुर्ची होती.

“इथे लहान फळी करता येईल,” ती म्हणाली. “पण मशीन अडतं.”

माधवने जागा मोजली. काही बोलला नाही. रविवारी त्याने मशीन दुसऱ्या भिंतीजवळ सरकवलं. त्यामागे पावतीचा एक चुरगळलेला कागद, दोन बटणं आणि अनयची छोटी शिट्टी सापडली.

“ही वाजवू नकोस,” मीरा म्हणाली.

माधवच्या हातात शिट्टी अर्ध्यावरच थांबली.

“मी काय लहान आहे?”

“म्हणूनच सांगितलं.”

खिडकीपाशी भिंतीला घडीची फळी बसवायला सुतार आला, तेव्हा कुलकर्णी काकू दारात डोकावल्या.

“काय, बदल चाललाय?”

“थोडा,” मीरा म्हणाली.

“आता जागा भरपूर पडत असेल ना?”

मीराला काय उत्तर द्यावं ते सुचेना. माधव आतून म्हणाला, “खुर्च्यांना तरी जागा मिळेल आता.”

काकू हसल्या. त्यांच्या मागून आलेल्या नातीने दाराशी पुन्हा खडूने काहीतरी काढायला सुरुवात केली.

फळी बसवल्यावर तिथे एकच खुर्ची मावत होती. दुसरी बाजूला तिरकी ठेवावी लागत होती. माधवने मोजताना ते लक्षात घेतलं नव्हतं.

“तुझं मोजमाप,” मीरा म्हणाली.

“एकासाठी बरोबर आहे.”

“मग तू कुठे बसणार?”

त्याने तिच्याकडे पाहिलं. मग खुर्ची ओढून तिरकी ठेवली.

“इथे.”

पुढच्या आठवड्यात ऑफिसात काम वाढलं. माधव दोनदा उशिरा आला. एकदा मीराने जेवून घेतलं होतं. दुसऱ्या दिवशी तो येईपर्यंत थांबली. तो थकलेला होता. तिने विचारलेल्या प्रश्नाला त्याने तुटक उत्तर दिलं.

“ठीक आहे. उद्या बोलू,” ती म्हणाली.

सकाळी तो डबा घेताना थांबला.

“काल काय सांगत होतीस?”

“वाचनालयात एक बाई भेटल्या. आपल्या जुन्या चाळीत राहायच्या.”

“कोण?”

मीराने नाव सांगितलं. त्याला आठवेना. मग त्यांच्या दाराबाहेर कायम वाळत असणाऱ्या लाल गोधडीचा उल्लेख केल्यावर आठवलं.

त्याची लोकल त्या दिवशी पुन्हा चुकली.

दिवाळी जवळ येऊ लागली तसं कपाटावरच्या चिवड्याच्या पुड्या संपल्या. नव्या फराळासाठी मीरा सामान आणायला निघाली, तेव्हा माधवने विचारलं, “यंदा कमी करणार ना?”

“शंकरपाळे कमी करीन. चकल्या ठेवीन.”

त्याला चकल्या आवडायच्या. अनयला शंकरपाळे.

दुकानातून येताना तिने एक छोटं पाकीट त्याच्या हातात दिलं.

“काय?”

“फोटोसाठी चौकट.”

खिडकीत पुस्तक वाचणाऱ्या मीराचा जुना फोटो त्याने कपाटाच्या काचेला आतून टेकवून ठेवला होता. काच उघडली की तो खाली पडायचा.

चौकटीत घालताना माधवने फोटोवरची धूळ मऊ कपड्याने पुसली.

“चेहरा नीट नाही आलाय,” मीरा म्हणाली.

“हलली असशील.”

“तू सांगितलं असतंस तर सरळ बसले असते.”

“मग पुस्तक बंद केलं असतंस.”

मीराने त्याच्या हातातली चौकट घेतली. खिडकीजवळच्या फळीवर ठेवून पाहिली. तिथे पुस्तक उघडायला अडत होतं. शेवटी तिने ती समोरच्या कपाटात ठेवली.

दिवाळीच्या आधीचा एक संध्याकाळचा पाऊस होता. माधवच्या पँटच्या घोट्यापर्यंत चिखल उडाला होता. स्टेशनच्या बाहेर रिक्षांची रांग मोठी होती, म्हणून तो चालत आला होता. मीराने दारातच जुनं फडकं टाकलं.

“छत्री उघडी ठेव. त्या कोपऱ्यात.”

तो कपडे बदलून आला, तेव्हा खिडकीच्या फळीवर दोन कप होते. मीराचं पुस्तक उघडं होतं. तिने नव्या चष्म्यातून वर पाहिलं.

“आज गाडीत जागा मिळाली?”

“ठाण्यानंतर.”

तो तिरक्या खुर्चीत बसला. बाहेरच्या पत्र्यावर पाऊस वाजत होता. कुलकर्णी काकूंच्या घरातून लसणाच्या फोडणीचा वास येत होता.

मीराने कप त्याच्याकडे सरकवला.

थोड्या वेळाने तो म्हणाला, “आज येताना एक गंमत झाली.”

तिने बोट पानात ठेवलं.

“सांग.”

“तुझं पान संपव.”

तिने उरलेल्या चार ओळी वाचल्या. मग पुस्तकात चष्म्याच्या दुकानाची पावती ठेवली आणि ते मिटलं.

माधवने खुर्ची थोडी सरळ करायचा प्रयत्न केला. तिच्या खुर्चीला धक्का लागला.

“राहू दे,” मीरा म्हणाली. “अशीच बरी आहे.”

त्याने पाय थोडे आत घेतले. तिने आपला कप उचलला.

खिडकीपाशी दोघांना बसता येत होतं.